Baga nagan dhufte - Welkom!

Different colours, one people.
Na drie weken vol nieuwe ervaringen wordt het tijd om mijn belevenissen in het veelzijdige Ethiopie eens op een rijtje te zetten. Inmiddels ben ik veilig en wel aangekomen in Nekemte, hoofdstad van het departement Wolega in Oromiya. Het straatbeeld is totaal anders dan in Addis Abeba, waar we ons de eerste tien dagen bevonden. Het landschap dat Nekemte omringt, kenmerkt zich als ruig en bergachtig. Daarnee vergeleken is Addis een ware mensenmassa vol vervuiling en chaos. Er is geen moment geweest gedurende mijn In Country Training dat er niemand in mijn buurt geweest is. Overigens lijken Addis en Nekemte in veel opzichten wel op elkaar: de enorme variatie in alles en de immense armoede. Ethiopie is het land van meer dan 80 talen, religieuze tolerantie, rijk aan culturen, grandioze landschappen, bedelaars en bargirls.

In Country Training
De ICT is een interessante tiendaagse geweest met een geweldige leuke groep mensen. In totaal deden er zo’n 36 mensen mee aan de intensieve sessies. Merendeel van deze groep gaat werken in de onderwijssector, de rest werkt in de IT, fondswerving en de gezondheidszorg. Erg inspirerend om mensen met zoveel verschillende culturen en achtergronden bij elkaar te hebben. Engeland was ruim vertegenwoordigd met zo’n 25 man sterk. De rest was afkomstig uit India, Kenia, Canada, Schotland, Ierland en natuurlijk Nederland. De verschillende activiteiten hadden betrekking op praktische zaken, zoals: het openen van een eigen bankrekening, onze maandelijkse vergoedingen, het inhuren van een bewaker voor de compound, het leren koken met een kerosinebrander en het hanteren van een waterfilter. Verder hebben we een health briefing gehad, hielden we een praatsessie over ‘gender issues’ en werden we gedropt tijdens een ‘scavenger hunt’. Ook hebben we geshopt in Addis en van andere volunteers geleerd hoe te onderhandelen op de lokale markt. Natuurlijk kwamen ook de taalsessies aan bod: Amhaars en Oromifa. In deze laatste taal ga ik me de komende tijd verder bekwamen, zeker nu ik me ervan bewust geworden dat bijna niemand in Nekemte degelijk Engels spreekt. Overigens is dit laatste goed te verklaren: Engels wordt in Oromiya pas in een laat stadium geïntroduceerd op de basisschool en wordt veelal onderwezen door leerkrachten die het Engels zelf niet of nauwelijks machtig zijn. Hoogtepunt van de ICT was zonder enige twijfel de afsluitende ‘cultural evening’, waar een ieder even lekker los mocht gaan . Op muziek uit Oromiya werd snel en ritmisch gedanst. Twee jongens en twee meiden daagden iedereen uit om de haast niet te evenaren dans bij te benen. Ten opzichte van anderen lukte dit mij uiteraard wel, in al mijn behendigheid, en zo werd mij al snel verteld dat mijn ‘dancing skills’ er toe zouden leiden dat mijn single bestaan op korte termijn over zou zijn. Hoe dan ook: er zijn video-opnames van gemaakt en zodra ik deze op een DVD aangeleverd krijg, zal ik hem meteen naar huis sturen. Overigens: mijn postadres in Ethiopië is: Frits Los, Post Box 602, Nekemte, Ethiopië. Uiteraard verwacht ik veel leuke kaarten, brieven en zo nu en dan wat lekkers.

Addis City Tour
Op het einde van de Addis City tour brachten we een bezoek aan de Entoto Church, hoog in de bergen. Aldaar mochten we het bijbehorende museum bezoeken of de kerk van binnen bekijken. Samen met een drietal anderen kozen we ervoor om de berg verder te beklimmen om zodoende een prachtig uitzicht op Addis te kunnen vastleggen. Het pad naar boven eindigde echter op een klein terrein waar een aantal families samenwoont. We werden uitgenodigd om toe te treden en we mochten zelfs foto’s maken. De aanwezige kinderen wilden graag gefotografeerd worden om op deze manier zichzelf te kunnen zien nadat de foto gemaakt is. Foto’s zijn ‘hot’ in Ethiopië, men vindt het fantastisch. Kanttekening is wel dat zich in Ethiopië een negatief scenario ontwikkelt rondom ‘photo tourism’. Afgelegen gebieden worden intensief bezocht door westerse toeristen om daar de inheemse stammen te kunnen vastleggen, zoals we die kennen uit misselijk makende programma’s als ‘Groeten uit de rimboe’. Op hun beurt maken de Mursi, de Hamar en vele andere stammen er een bestaansmiddel van door er geld voor te ontvangen. Deze gekte slaat ook over naar andere regionen, waardoor ook mensen in meer stedelijke gebieden graag geld incasseren voor gemaakte foto’s. Bedelaars laten zichzelf graag fotograferen voor 1 Birr. Een sensatie voor de gemiddelde westerling om zo de schrijnende armoede in het land te kunnen vastleggen. En andersom ontstaat de beeldvorming dat de ‘forengi’, zoals de westerling hier genoemd wordt, gemakkelijk geld neerlegt, iets wat uiteraard in het nadeel van o.a. vrijwilligers werkt. Overigens worden we in Nekemte soms nageroepen met ‘China’, wat verwijst naar de vele wegwerkzaamheden die grotendeels door de Chinezen worden uitgevoerd.

From Addis to Nekemte.
Voor iemand zoals ik, die eigenlijk nog weinig van de wereld heeft gezien, was de reis naar Nekemte een geweldige ervaring. Over hobbelige wegen vol gaten en kuilen bevonden we ons in een mysterieus en ongerept stukje Ethiopië waar de vonken van afvlogen. Heuvel –en berglandschappen wisselden elkaar af, gepaard gaande met een haast Hollands aandoende wolkenlucht. Onderweg stopten we in Ambo, waar één van onze collegae werkzaam zal zijn op een universiteit als Higher Diploma Leader. Een prachtig groen plaatsje met een schitterende campus. De universiteit in Ambo behoort tot de 9 ‘oude’ universiteiten die het land rijk is. Deze instituten mogen gezien worden als volwaardig, zeker in vergelijking tot de 21 ‘nieuwe’ universiteiten die qua faciliteiten weinig te bieden hebben. Eén van deze universiteiten bevindt zich in Nekemte en bestaat uit een gebouw zonder werkelijk interieur en een blubberachtig pad dat leidt naar de ingang. Over een jaar of 10 zal deze universiteit pas als volwaardig kunnen worden beschouwd. Oorzaken voor deze ‘stilstand’ kunnen zijn: wanbeleid van de regering en/of een weinig rendabel financieel beleid van de universiteit. Zo heeft de directie van de universiteit in het afgelopen jaar 8 miljoen van de begrote 10 miljoen Birr teruggegeven aan de regering. Een moeilijk te verteren gegeven voor collegae die in een onvoldoende gefaciliteerde ruimte hun Higher Diploma Programme en hun English Improvement Programme ten uitvoer moeten brengen.
Even terug naar de geweldige reis: behalve natuurschoon en opwindende uitzichten bood de autorit ook een geheel nieuw scala aan ervaringen. Een impressie: honderden, zo niet duizenden ezels met hout op hun ruggen, die voortgejaagd werden door hun herders met stok. Een jongen van een jaar of 20 bovenop torenhoog opgestapelde coca cola -en mirindakratten (een soort lokale fanta) op een gammele vrachtwagen. Een man die midden op een autoweg ligt waar gemiddeld zo’n 80 km per uur gereden wordt. Een dolle hond die niet heel veel later een poging doet om onze Landrover tot stoppen te brengen door in de banden te bijten, zonder succes overigens. Talloze wegwerkzaamheden, veelal uitgevoerd door in Chinese dienst zijnde Ethiopiërs. Kortom een bijzondere reis, met alles erop en eraan, waar een deel van de rit zelfs door de wolken plaatsvond. Sprookjesachtiger kan het niet, hopelijk zijn mij nog meer van deze reizen gegund.

Male dominated society
In alle opzichten heb ik het naar mijn zin in Nekemte, al valt het weer (veel regen) momenteel nog wat tegen. Het is een voorrecht om te mogen wonen in een degelijk huis met water en elektriciteit en vriendelijke buren. Daarnaast heb ik een aardige huisgenoot, genaamd Kevin, die me hier wegwijs gemaakt heeft. De lokale markt heeft genoeg te bieden als het om groente en fruit gaat, al hebben we onze eigen creativiteit wel nodig. Wat vlees betreft zal ik moeten minderen, iets wat eigenlijk alleen maar positief is. Behalve tonijn is er niets voorverpakt, wat o.a. betekent dat je alleen levende kippen kunt kopen en deze zelf zult moeten slachten. Een gedachte die veel verwesterde mensen misschien als wreed zouden ervaren. Zelf ben ik inmiddels van mening dat dit zelf slachten getuigt van een band tussen mens en dier en ertoe leidt dat men met veel meer compassie en respect met het welzijn van dieren omgaat. In mijn geval betekent dit dat ik voor eens en altijd wil afstappen van het idee van gewetenloos consumeren, met het gevolg dat ik sterk ga minderen in vlees eten. Wat mij veel minder bevalt aan Nekemte is de te sterk door mannen bepaalde samenleving, waarin vrouwen een ondergeschikte rol vervullen. Een naar mijn inziens ondankbare rol, kijkend naar de honderden vrouwen die dagelijks bevoorraad met hout als ezels afdalen uit de hoger gelegen bossen. Of gelet op jonge vrouwen die met hun baan als serveerster slechts 70 Birr per week verdienen en er daarom voor kiezen om als bargirl te werken. Ze werken dan in bepaalde clubs als gratis serveerster vanuit de hoop aan het einde van de avond meegenomen te worden door een man die hen dan vervolgens betaalt voor een nacht gezelschap. Naar mij verteld is, wordt deze vorm van prostitutie, die vooral in het voordeel van het mannelijk deel van de bevolking werkt, oogluikend toegestaan. Tegelijkertijd wordt het me gelukkig ook duidelijk dat er een verschuiving plaatsvindt als het gaat om de participatie van vrouwen in de samenleving, iets waar VSO wereldwijd naar streeft. Zo zie je bijvoorbeeld op onze Teacher Trainer College dat 50 % van de leerlingen voor de lerarenopleiding Engels uit meiden bestaat. Hopelijk is dit een tendens die zich door het gehele land laat zien.

A story behind every picture
Mezelf voorbereidend op wat aanstaande is, geniet ik momenteel vooral van alles wat dit nieuwe leven mij biedt. Er valt zoveel te ontdekken en te leren, nieuwe bezigheden zullen als vanzelf ontstaan. Zo ben ik deze week begonnen met het op de hand wassen van mijn kleding en het aanleggen van een eigen tuintje. Het lijkt me daarnaast geweldig om op zaterdag extra vrijwilligerswerk te gaan doen in een kindergarden, waar weeskinderen onderwezen en vermaakt zullen worden. Een project dat opgezet is door een voormalige VSO’er samen met de lokale bevolking. Dergelijke initiatieven moeten absoluut voortgezet worden. Ten slotte is het idee ontstaan om vanuit de fotocultuur die in Ethiopië heerst een fotorubriek te ontwerpen op mijn weblog waarin maandelijks iemand geportretteerd wordt. De mensen hier zijn zo bijzonder, een mensenleven zo diepgaand: dat is iets wat publieke aandacht verdient. Of het nu gaat om de bakkerszoon die dagelijks zijn brood verkoopt in het gezelschap van ‘chat’ verslaafde Ethiopiërs, de bedelaar met olifantsvoeten, een jongen van 16 die sinds zijn 12e op zichzelf woont, ver van familie en vrienden, om naar school te kunnen gaan of een Sudanese man die ooit als wees gevonden is op de Ethiopische grens en uit liefdadigheid een plaatsje gekregen heeft in de Nekemtese samenleving: er valt zoveel te vertellen. Het lijkt me geweldig om die levensgeschiedenissen te vatten in de juiste woorden, opdat het jullie mag inspireren. Voornemen is om dit maandelijks te doen, time will tell.